Tarlada 18 Lira, Olan Ürün Markette 91 Lira Nasıl Olur? Üretici İle Market Arasındaki Fark % 388

Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin Mayıs ayı verileri, tarla ile market arasındaki fiyat uçurumunu bir kez daha ortaya koydu.

TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mayısta markette takip edilen 36 ürünün 22’sinde fiyat artışı, 13’ünde fiyat düşüşü görüldüğünü açıkladı. Üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 388,5 ile elmada kaydedildi. Hem markette hem üreticide fiyatı en fazla artan ürün kuru soğan olurken, markette en fazla düşüş sivri biberde, üreticide ise domateste görüldü.

Türkiye'de tüketiciler market fiyatlarından, üreticiler ise düşük alım fiyatlarından şikâyet ederken, Mayıs ayı verileri tarla ile market arasındaki makasın büyümeye devam ettiğini gösterdi.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin açıkladığı verilere göre Mayıs ayında üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 388,5 ile elmada görüldü. Tarlada 18 lira 75 kuruşa satılan elma market raflarında 91 lira 59 kuruşa kadar çıktı.

Elmayı yüzde 278,6 ile havuç, yüzde 215,3 ile kabak, yüzde 206,5 ile fındık ve yüzde 195,7 ile marul takip etti.

ELMA 5 KAT, HAVUÇ 4 KAT PAHALIYA SATILDI
Verilere göre;

Elma üreticide 18,75 TL, markette 91,59 TL
Havuç üreticide 15 TL, markette 56,79 TL
Kabak üreticide 14,75 TL, markette 46,51 TL
Fındık üreticide 410 TL, markette 1.256 TL
Marul üreticide 18 TL, markette 53,23 TL fiyatla tüketiciye ulaştı.

Bu tablo, üreticinin düşük gelir elde ettiği, tüketicinin ise yüksek fiyat ödediği ikili bir soruna işaret ediyor.

DOMATES ÇÖKTÜ, MARKET FİYATLARI DÜŞMEDİ

Mayıs ayında üretici fiyatlarında en dikkat çekici gelişme domateste yaşandı.

Havaların uygun gitmesi ve verimin artması nedeniyle domatesin üretici fiyatı bir ayda yüzde 54,7 düştü. Kabakta yüzde 50,8, sivri biberde yüzde 47,4, salatalıkta yüzde 38,1 ve patlıcanda yüzde 27,8 oranında gerileme görüldü.

Özellikle Antalya ve Çukurova'da artan üretim nedeniyle bazı üreticiler domates fiyatlarının maliyetlerin altına indiğini belirtiyor. Son günlerde sosyal medyada birçok çiftçi, hasat etmediği domatesleri sökerek seradan kaldırdığını gösteren videolar paylaşmaya başladı.

Buna rağmen tüketiciler pazarda ve markette hâlâ kilogramı 50-100 lira arasında değişen domates fiyatlarıyla karşılaşıyor. Pembe domates gibi bazı çeşitlerde fiyatlar 200 liraya kadar çıkabiliyor.

SOĞAN VE PATATES YENİDEN YÜKSELİŞTE

Mayıs ayında hem üreticide hem markette en fazla fiyat artışı kuru soğanda görüldü.

Üreticide kuru soğan fiyatı yüzde 77,2, markette ise yüzde 44,7 arttı.

Patates fiyatı üreticide yüzde 45,5, markette yüzde 32,7 yükselirken, limon fiyatları da hem depolama maliyetleri hem de arzın azalması nedeniyle artış gösterdi. 

TARLA İLE MARKET ARASINDA YÜZDE 388 FARK

Mayıs ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla elmada gerçekleşti. Yüzde 388,5’lik farkla ilk sırada yer alan elmayı, yüzde 278,6 ile havuç, yüzde 215,3 ile kabak, yüzde 206,5 ile fındık ve yüzde 195,7 ile marul izledi.

-Tarlada 18 lira 75 kuruş olan elma markette 91 lira 59 kuruşa,

-15 lira olan havuç 56 lira 79 kuruşa,

-14 lira 75 kuruş olan kabak 46 lira 51 kuruşa,

-410 lira olan fındık markette ise 1256 liraya satılıyor.

TARLADA VE MARKETTE EN ÇOK FİYATI ARTANLAR

Bayraktar, fiyat hareketlerine ilişkin değerlendirmesinde, “Hem markette hem de üreticide fiyatı en fazla artan ürün kuru soğan, fiyatı en fazla düşen ürün ise markette sivri biber, üreticide domates oldu.” ifadelerini kullandı.

*Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 44,7 ile kuru soğan oldu. Kuru soğanı yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta takip etti.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Mayıs ayında üretici market fiyatlarındaki farklılıklarla, girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri değerlendirdi.

“Mayıs ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 388,5 ile elmada görüldü” diyen Bayraktar, açıklamasına şöyle devam etti:

“Elmadaki fiyat farkını yüzde 278,6 ile havuç, yüzde 215,3 ile kabak, yüzde 206,5 ile fındık ve yüzde 195,7 ile marul takip etti. Elma 4,9 kat, havuç 3,8 kat, kabak 3,2 kat, fındık 3,1 kat ve marul 3 kat fazlaya satıldı. Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elma markette 91 lira 59 kuruşa, 15 lira olan havuç 56 lira 79 kuruşa, 14 lira 75 kuruş olan kabak 46 lira 51 kuruşa, 410 lira olan fındık 1256 liraya ve 18 lira olan marul 53 lira 23 kuruşa satıldı.

Mayıs ayında hem markette hem de üreticide fiyatı en fazla artan ürün kuru soğan olurken fiyatı en fazla düşen ürün markette sivri biber, üreticide ise domates oldu.”

Market fiyatları

“Mayıs ayında markette 36 ürünün 22’sinde fiyat artışı, 13’ünde fiyat düşüşü görülürken 1 üründe ise değişim olmadı.

Mayıs ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 44,7 ile kuru soğan oldu. Kuru soğandaki fiyat artışını yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta takip etti.

Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 54,3 ile sivri biber oldu. Sivri biberdeki fiyat düşüşünü yüzde 34,7 ile çilek, yüzde 33,5 ile marul, yüzde 32,7 ile domates ve yüzde 13,8 ile yeşil soğan izledi.”

Üretici fiyatları

“Mayıs ayında üreticide 28 ürünün 9’unda fiyat artışı olurken 9 üründe fiyat düşüşü görüldü. 10 üründe ise fiyat değişimi olmadı.

Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 77,2 ile kuru soğanda görüldü. Kuru soğandaki fiyat artışını yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz izledi.

Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 54,7 ile domateste görüldü. Domatesteki fiyat düşüşünü yüzde 50,8 ile kabak, yüzde 47,4 ile sivri biber, yüzde 38,1 ile salatalık ve yüzde 27,8 ile patlıcan izledi.”

Üretici fiyat değişimlerinin nedenleri

“İç Anadolu Bölgesinde depolarda kuru soğan ve patates kalmaması ve Çukurova ile İzmir’de hasadın yeni başlaması sebebiyle arz düşük seyretti, buna bağlı olarak fiyatlar arttı.

Limon depoya girdiği için depo maliyetleri sebebiyle fiyatlar yükseldi.

Havuçta ise tarla ürünü azaldığı için arz düştü bu da fiyatları yükseltti.

Havaların iyi gitmesi sebebiyle verim arttı, bu durum domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcanda üretici fiyatlarının düşmesine neden oldu.”

Girdi fiyatlarında yaşanan değişimler

“Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; Mayıs ayında, Nisan ayına göre 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2,3, DAP gübresi yüzde 0,9 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,8 oranında artış gösterdi. Buna karşın amonyum nitrat gübresinin fiyatında yüzde 1,6 ve ÜRE gübresinin fiyatında yüzde 0,8 oranında düşüş görüldü.

Geçen yılın Mayıs ayına göre son bir yılda amonyum sülfat gübresi yüzde 85,4, amonyum nitrat gübresi yüzde 82,2, ÜRE gübresi yüzde 70,8, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 60,7 ve DAP gübresi yüzde 57 oranında arttı.

Mayıs ayında Nisan ayına göre besi yemi ve süt yemi fiyatları yüzde 1,4 arttı. Son bir yılda ise besi yemi yüzde 35,4, süt yemi yüzde 32,9 oranında arttı.

Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 oranında arttı. Mayıs ayında mazot fiyatı aylık olarak 7,3 oranında düşerken yıllık yüzde 43,6 oranında arttı.”